حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
184
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
تا حدود 412 در حوزهء اصلى حكومتى خود بامارت باقى بود . بيشتر اشتهار شمس الدوله در تاريخ ايران از آن جهت است كه مدّتى وزارت او با حكيم و طبيب بزرگ شيخ الرّئيس ابو على حسين بن سينا بوده و شيخ پس از حركت از خوارزم در حدود 403 و شنيدن خبر قتل قابوس و مدتى اقامت در رى و غيره در حوالى 405 به خدمت شمس الدوله در همدان پيوسته و تا اواخر مدّت اين امير وزارت او را بر عهده داشته است . 5 - سماء الدوله ( حدود 412 - 414 ) آخرين ديالمهء همدان ابو الحسن سماء الدّوله پسر شمس الدّوله است كه در 414 به قصد تصرّف بروجرد بر حكمران آنجا فرهاد بن مردآويج ديلمى تاخته و فرهاد بعلاء الدولهء كاكويه والى اصفهان متوسّل شده علاء الدّوله بهمدان لشكر كشيد و شمس الدّوله را دستگير كرد و با او باحترام رفتار نمود ليكن جميع امراى ديلمى او را محبوس نمود و پس از فتح همدان بر دينور و شاپور خواست ( خرّم آباد حاليّه ) دست يافت . شعبهء ديالمهء همدان هم به اين ترتيب در 414 بدست خاندان كاكويه برافتاد . بقيّهء احوال ديالمهء كاكويه را كه در امارت مجد الدّوله بابتداى كار ايشان اشاره كرديم در ضمن تاريخ غزنويان و سلاجقه شرح خواهيم داد . اسامى امراى آل بويه و زمان امارت هريك الف - ديالمهء فارس 1 - عماد الدّوله ابو الحسن على بن بويه ( 320 - 338 ) 2 - عضد الدوله و تاج الملة ابو شجاع پناه خسرو پسر ركن الدّوله ( 338 - 372 )